- Η Δημοκρατία σε κρίση;

Τετάρτη 01/10/2014

News - Wednesday

Trade unions in Europe: Dinosaurs on the verge of extinction?, by Claus Schnabel 18 November 2013

"Union decline: Some myths. Given this popular misperception, in recent research (Schnabel 2013) I have surveyed the empirical literature from various disciplines in order to shed some light on what we know and don’t know about unionisation and its determinants in advanced countries. Interestingly, there are relatively few robust stylised facts, and some seemingly obvious explanations for the decline in unionisation over the last decades do not hold on closer scrutiny. In particular, the following perceptions often found in the general public and the media have been debunked as myths: First, union growth and decline is not mainly due to changes in the sectoral structure of the economy (like the shift from manufacturing to private services) and changes in the composition of the workforce, as indicated by rising employment shares of women, foreign-born workers, white-collar employees, and highly skilled individuals. The vast majority of empirical studies suggest that the contribution of sectoral and compositional changes to changes in unionisation has been relatively modest and smaller than widely believed. Second, the economic globalisation observed in the last decades does not seem to have substantially undermined unionisation. Although globalisation can weaken unions’ bargaining power and, thus, their attractiveness to employees, unions may also benefit from globalisation, for instance, by serving as vehicles of insurance against volatile global market forces. Third, the relationship between centraliation of collective bargaining and unionisation is open both theoretically and empirically – bargaining decentralisation thus does not necessarily imply deunionisation"

Unions: Put Organizing First. Don’t forget that political power is intrinsically linked to organizing power, by Kate Bronfenbrenner, The Nation, February 13, 2013   

"Over the past four years, something worse happened. The decline in organizing activity that started in 2008 never leveled out, because unions kept a large number of their organizers in election/legislation mode for four years: from the 2008 campaign, to the failed effort to pass the Employee Free Choice Act, to the 2010 midterms, to the public sector legislation fights in the states, to getting ready to re-elect the president in 2012. For all of the major organizing unions, politics and labor-law reform became a higher priority than organizing. When political and labor-law reform strategies didn’t produce immediate success, many in the labor movement took it as a cause for despair: they had tried everything they could, and they had lost. But in fact, they had forgotten the most important lesson about union political power: that it is intrinsically linked to organizing and bargaining power. A union has no political power unless it has active members who are engaged with their union and their community, and who will fight for their right to organize and bargain collectively. Similarly, unions have no bargaining power or political power unless they’re constantly organizing, because they need members in every state and every district, and they need them to be strong union members who are educated about the issues and ready to talk to their neighbors"

Labor: Building a New Future, by David Rolf, Democracy, Summer 2013.

"It is time for union leaders and other progressives fighting for workers’ rights and economic justice to learn a lesson from successful business organizations. Over the past 40 years, corporations have invested enormous resources in research, development, and innovation. These investments have borne obvious fruit in the business and technology sectors. We would not, for example, have the Internet if not for the significant investments made by government and corporations. But research and innovation in the business sector have not been limited to developing new marketable technologies. Corporations have also developed powerful political, legal, workforce, and supply-chain strategies specifically designed to avoid unions and generate shareholder profits by passing labor costs on to taxpayers and individual workers. The result of these efforts has been a massive upward redistribution of wealth, achieved through a dramatic generation-long transformation in our nation’s regulatory framework, the nature of work, and the rights, privileges, and benefits that workers expect and receive. What labor needs to do is to steal a page from the private sector’s playbook. Over the past 30 years, there has been a tremendous amount of research on innovation and entrepreneurship—work that has not been matched by unions. Recently, social and civic organizations have begun to adapt business tools and strategies to implement social innovations that benefit the lives of poor people all over the world. But there is not yet a social innovation fund or idea laboratory that is solely dedicated to innovating the future of work. This is a gap that must be filled if we intend to build powerful new organizations and tools that can unite workers, transform low-wage industries, and create a new era of shared prosperity"

The "middle class" myth: Here's why wages are really so low today

The “middle class” myth: Here’s why wages are really so low today. Want to understand the failures of the "free market" and the key to getting a decent wage? Here's the real story, by EDWARD MCCLELLAND,, 30/12/2013


Αναζητώντας τον Μέγα Αλέξανδρο

Tuesday, 30 September 2014 08:41

της Αγγελικής Κοτταρίδη, 28/06/2014

Το «Φαινόμενο της Αμφίπολης» αξίζει να μελετηθεί σε βάθος, ωστόσο το προφανές συμπέρασμα είναι πως φθάνει η παραμικρή υπόνοια συσχέτισης - όσο ανιστόρητη και επιπόλαιη και αν είναι αυτή - ενός μνημείου με τον Μεγαλέξανδρο, με την οικογένεια ή το περιβάλλον του, για να καταστεί αυτό, προτού ακόμη αποκαλυφθεί, «μεγαλειώδες», «μοναδικό», «ανεπανάληπτο», «οικουμενικό»... άξιο ειδικής, απολύτως προνομιακής  «διαχείρισης». Και αυτό σε μια χώρα που αν κάτι δεν της λείπει, τούτο είναι αρχαία μνημεία με πραγματικά τεράστια καλλιτεχνική αξία και ιστορική σημασία...
Οσοι, βέβαια, ασχολήθηκαν ποτέ σοβαρά με το θέμα γνωρίζουν - οι αρχαίες πηγές είναι λαλίστατες στο σημείο αυτό - ότι το σώμα του Αλεξάνδρου, ο οποίος άφησε την τελευταία του πνοή στη Βαβυλώνα το 323 π.Χ., βαλσαμώθηκε και ύστερα από δύο χρόνια - τόσο κράτησε η ετοιμασία της πολυτελέστατης άμαξας και των υπόλοιπων απαραίτητων για την «κηδεία» - ξεκίνησε το ταξίδι για να επιστρέψει στις Αιγές, τη γη των προγόνων, όπου το απαράβατο έθιμο όριζε να θάβονται οι Τημενίδες βασιλείς των Μακεδόνων...
Η πομπή, που θύμιζε περισσότερο λιτανεία ιερής εικόνας παρά ξόδι, διέσχισε τη Μεσοποταμία και τη Συρία, αλλά δεν έφτασε ποτέ στη Μακεδονία... Ο Πτολεμαίος άρπαξε το Σώμα και έχτισε επάνω του ένα βασίλειο, ο Περδίκκας, προσπαθώντας να ανακτήσει Σώμα και εξουσία, σφαγιάστηκε και οι στρατιώτες του αποδεκατίστηκαν από τους κροκόδειλους στη λάσπη του Νείλου. Στην καρδιά της Αλεξάνδρειας, κοντά στα Ανάκτορα, το Μουσείο και τη Βιβλιοθήκη, μέσα από τον τάφο-ναό του, το Σώμα του Θεού Αλεξάνδρου, αντικείμενο προσκύνησης και λατρείας, εξασφάλισε για επτά αιώνες ευτυχία και ευημερία στην πόλη που ο ίδιος είχε χτίσει... Στο τέλος του 4ου αι. μ.Χ. οι χριστιανοί κατέστρεψαν το Σαραπείο. Τότε χάνονται και τα ίχνη του «Σώματος». Δεν αποκλείεται στην πυρά που έκαψε τον τάφο-ναό του Αλεξάνδρου προσανάμματα να ήταν αρχαία βιβλία της γειτονικής βιβλιοθήκης...
Οι ιστορίες συνωμοσίας με απαγωγές και αποκρύψεις του Σώματος είναι ίσως κατάλληλες για σενάρια χολιγουντιανών παραγωγών, αγνοούν ωστόσο παντελώς τη λογική και την ουσία των αρχαίων ταφικών εθίμων. Η κηδεία του νεκρού μέλους της είναι για κάθε αρχαία οικογένεια μια δημόσια πράξη που αποσκοπεί στη συγκινησιακή εδραίωση του status quo. Αυτό ισχύει φυσικά κατεξοχήν για την κηδεία του ηγεμόνα, εφόσον μέσα από τις προσφερόμενες σε αυτόν νεκρικές τιμές περνά η νομιμοποίηση του διαδόχου του... Θα πρέπει, λοιπόν, να συμφιλιωθούμε με την ιδέα ότι ο ναός-τάφος του Μεγαλέξανδρου βρίσκεται θαμμένος κάτω από τα στρώματα αιώνων ζωής της Αλεξάνδρειας και αν ποτέ βρεθούν και αναγνωριστούν τα λείψανά του, ίσως να μην ανταποκρίνονται καθόλου στα όνειρά μας.
Ωστόσο, πέρα από ιδιοτέλειες, σκοπιμότητες και πολιτικές, πέρα από τη χρήση και την κατάχρηση της πληροφορίας, πέρα από τις ενεχόμενες ομάδες και τα όποια συμφέροντά τους, υπάρχουν εκατοντάδες και χιλιάδες άνθρωποι που παρακολουθούν με αγωνία τα ανασκαφικά ανακοινωθέντα της Αμφίπολης, προσδοκώντας ομολογημένα ή ανομολόγητα να είναι Εκείνος... Να ανοίξει ο τάφος και να βρεθεί ο Μεγαλέξανδρος... ως να μπορεί το «Σώμα» μέσα από το μνημείο να νικήσει για μία ακόμη φορά τον κατηραμένο όφιν των πολλαπλών δεινών που ταλανίζει την καθημερινότητά μας.
Ετσι, ο Αλέξανδρος εισβάλλει ξανά στη ζωή μας... Βέβαια, η αλήθεια είναι πως δεν είχε φύγει ποτέ... Εκατοντάδες εκατομμύρια αναφορές στις μηχανές αναζήτησης του Διαδικτύου, χιλιάδες βιβλία, εκατοντάδες ντοκιμαντέρ, ταινίες, έργα τέχνης και εκθέσεις ανά τον κόσμο μαρτυρούν ότι ο «ανίκητος» εξακολουθεί να γοητεύει και να συναρπάζει, παρέχοντας ένα απόλυτο πρότυπο. Ή, πιο πεζά, ότι το «Μέγας Αλέξανδρος» είναι ένα «brand name» υψηλής δυναμικής που μπορεί να εξυπηρετήσει διάφορες σκοπιμότητες... Add a comment

Read more: Αναζητώντας τον Μέγα Αλέξανδρο


Τρίτη 30/09/2014

News - Thuesday

Sand, rarer than one thinks, UNEP Global Environmental Alert Service

"Sand and gravel are mined world-wide and account for the largest volume of solid material extracted globally. Formed by erosive processes over thousands of years (John, 2009), they are now being extracted at a rate far greater than their renewal. Furthermore, the volume being extracted is having a major impact on rivers, deltas and coastal and marine ecosystems (Figure 1), results in loss of land through river or coastal erosion, lowering of the water table and decreases in the amount of sediment supply. Despite the colossal quantities of sand and gravel being used, our increasing dependence on them and the significant impact that their extraction has on the environment, this issue has been mostly ignored by policy makers and remains largely unknown by the general public"

Why India Has a ‘Sand Mafia’, by Joanna Sugden, The Wall Street Journal, 6/8/2013

"Illegal sand mining in India is something of an open secret but it has been brought under the scanner in recent days after a civil servant named Durga Shakti Nagpal was suspended from her post late last month. Ms. Nagpal had gained attention  from the Indian media for her efforts to clamp down on the practice in the northern state of Uttar Pradesh. Within 50 kilometers (about 30 miles) of any construction site in India, there is likely to be sand mining going on along river banks and coastal areas, according to Debi Goenka, of the Mumbai-based Conservation Action Trust. Sand is difficult and heavy to transport so construction companies prefer to source it from nearby areas, Mr. Goenka said, even from zones where it isn’t allowed.  The sand-hungry construction industry uses the material to mix with concrete and for making bricks. Almost all of this mining is happening without licenses because the demand is unbridled and the regulatory consequences are minimal, he said. “It’s a quick buck-making industry with very little investment. All you need is a truck, laborers, a driver, and a place to go and mine,” Mr. Goenka told India Real Time. “A portion of the profits keeps the police happy.” The environmental consequences of such mining, though, can be serious. These can include increased flooding as miners cart away the sand holding back river waters"


Γίναμε Μεσαίωνας

News - Monday

Written by Administrator Monday, 29 September 2014 13:01


Μεσαιωνικοί θρύλοι «ζωντανεύουν» στον Πύργο της οδού Θήρας. Ραντεβού στο νεογοτθικό κτίριο την Κυριακή το απόγευμα στα Πατήσια, από AthensVoice, 25/09/2014.

"Για δεύτερη φορά δέχεται επισκέψεις ο υπέροχος Πύργος της οδού Θήρας στα Πατήσια, ο οποίος επί 20 χρόνια αντιμετώπιζε κλειστός τη φθορά του χρόνου. Το κοινό θα έχει για δεύτερη φορά την ευκαιρία να βρεθεί στον κτίριο νεογοτθικού στιλ την Κυριακή στις 6 το απόγευμα και με την είσοδο να είναι ελεύθερη. Αφετηρία της εκδήλωσης θα είναι ο Μεσαίωνας. Η Σάσα Βούλγαρη θα ζωντανέψει με την αφήγησή της ένα μεσαιωνικό θρύλο από την Ουαλία. Η Σάντρα Βούλγαρη θα παρουσιάσει τη χορογραφία «Σε έναν ιππότη», βασισμένη στο ποίημά της «Επιστροφή στην Άβαλον». Η Γιούλη Βεντούρα θα ντύσει μουσικά την αφήγηση με τους ήχους του τσέμπαλου.Τη διοργάνωση έχουν αναλάβει η ιδιοκτήτρια του χώρου Σίλια Καλλιμάνη, η οποία έχει ως όραμά της να λειτουργήσει το κτίριο ως πολιτιστικός χώρος, σε συνεργασία με την Αστική Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση «Monumenta» και την Ένωση Πολιτών της Πλατείας Καλλιγά.Τον πύργο έχτισε το 1914 ως κατοικία η οικογένεια Τυπάλδου από την Κεφαλονιά. Ο Τζώρτζης Αλφονσάτος Τυπάλδος ασχολήθηκε με το εμπόριο και τις εισαγωγές φαρμάκων και οι επαφές του με τη Δύση έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στο αρχιτεκτονικό ύφος της κατοικίας του. Το νεογοτθικό στιλ της, άμεσα συνδεδεμένο με την Αγγλία των μέσων του 19ου αιώνα, είναι ιδιαίτερα σπάνιο στον ελλαδικό χώρο. Ο πύργος της οδού Θήρας με τον κατάφυτο κήπο του φαίνεται ότι αποτελούσε στην εποχή του πρότυπο βίλας εξοχής.Όπως σημειώνεται σε αιτιολογική έκθεση του ΥΠΕΧΩΔΕ, με βάση την οποία το κτίριο χαρακτηρίστηκε διατηρητέο το 2008, «ο νεογοτθισμός του κτιρίου εκφράζεται εύγλωττα με την φρουριακού τύπου αρχιτεκτονική του, που χρησιμοποιεί με μέτρο στοιχεία του ανάλογου λεξιλογίου, όπως τα στηθαία τύπου επάλξεων, τα οξυκόρυφα τόξα των ανοιγμάτων, οι ιδιότυποι πεσσοί του κεντρικού πρόπυλου, οι ρόδακες, τα εμβλήματα κλπ»"


Σοφία Σολομώντος

News - Monday

Written by Administrator Sunday, 28 September 2014 21:12


7 Δίκαιος δὲ ἐὰν φθάσῃ τελευτῆσαι, ἐν ἀναπαύσει ἔσται· 8 γῆρας γὰρ τίμιον οὐ τὸ πολυχρόνιον οὐδὲ ἀριθμῷ ἐτῶν μεμέτρηται· 9 πολιὰ δέ ἐστι φρόνησις ἀνθρώποις καὶ ἡλικία γήρως βίος ἀκηλίδωτος. 10 εὐάρεστος τῷ Θεῷ γενόμενος ἠγαπήθη καὶ ζῶν μεταξὺ ἁμαρτωλῶν μετετέθη· 11 ἡρπάγη, μὴ κακία ἀλλάξῃ σύνεσιν αὐτοῦ ἢ δόλος ἀπατήσῃ ψυχὴν αὐτοῦ· 12 βασκανία γὰρ φαυλότητος ἀμαυροῖ τὰ καλά, καὶ ρεμβασμὸς ἐπιθυμίας μεταλλεύει νοῦν ἄκακον. 13 τελειωθεὶς ἐν ὀλίγῳ ἐπλήρωσε χρόνους μακρούς, 14 ἀρεστὴ γὰρ ἦν Κυρίῳ ἡ ψυχὴ αὐτοῦ· διὰ τοῦτο ἔσπευσεν ἐκ μέσου πονηρίας. οἱ δὲ λαοὶ ἰδόντες καὶ μὴ νοήσαντες, μηδὲ θέντες ἐπὶ διανοίᾳ τὸ τοιοῦτον, 15 ὅτι χάρις καὶ ἔλεος ἐν τοῖς ἐκλεκτοῖς αὐτοῦ καὶ ἐπισκοπὴ ἐν τοῖς ὁσίοις αὐτοῦ [Σοφία Σολομώντος, 4, 7-15]

[7] But the righteous man, though he die early, will be at rest [8] For old age is not honored for length of time, nor measured by number of years; [9] but understanding is gray hair for men, and a blameless life is ripe old age [10] There was one who pleased God and was loved by him, and while living among sinners he was taken up [11] He was caught up lest evil change his understanding or guile deceive his soul [12] For the fascination of wickedness obscures what is good, and roving desire perverts the innocent mind [13] Being perfected in a short time, he fulfilled long years; [14] for his soul was pleasing to the Lord, therefore he took him quickly from the midst of wickedness [15] Yet the peoples saw and did not understand, nor take such a thing to heart, that God's grace and mercy are with his elect, and he watches over his holy ones.


Δευτέρα 29/09/2014

Η ανανοηματοδότηση του Μάη του 68, του Μαν. Βαρδή

Ο Μάης του 68 αποτέλεσε την κοιτίδα της δημιουργίας αυτής που με κωμικό τρόπο αποκαλώ "ροζουλί" αριστεράς. Ο ηθικιστικός λόγος που ακολούθησε τις επόμενες δεκαετίες γύρω από τα δικαιώματα του ανθρώπου, εν πολλοίς αρθρώθηκε από πρώην αριστερούς εκείνης της εποχής, οι οποίοι θέλανε με κάθε τρόπο να λησμονήσουν το αγωνιστικό τους παρελθόν. Το δεύτερο στάδιο της "παλινόρθωσης" είχε να κάνει μ' έναν ακόμη ηθικισμό. Αυτόν που εισήλθε στο προσκήνιο στην περίοδο 1976-1978 από τους Γάλλους "νέους φιλοσόφους" και που εξομοίωνε απολυταρχισμούς και ολοκληρωτισμούς τύπου Ολοκάυτωμα και Γκούλαγκ, δηλαδή "αριστερό και μαύρο φασισμό". Το τρίτο στάδιο της "παλινόρθωσης" αφορά στον πολιτισμό. Οι πολιτιστικές κατακτήσεις του Μάη του 68 (συμβίωση φοιτητών και φοιτητριών, ελεύθερο σεξ, μουσική, εναλλακτικός τρόπος ζωής), που ήταν σαφώς καταναλωτικές, χρεώθηκαν στον Μάη αποκλειστικά. Ενώ ήταν σαφές ότι υπόκειντο σε μία μακρά διαδικασία εκ- μοντερνισμού του καπιταλισμού που είχε αρχίσει πολύ νωρίτερα [...]

Από το άρθρο του Kristin Ross, Mai 68 et ses vies ultérieures, Le Monde Diplomatique- Manière de voir, 137, pp. 23-26.

Professor Astro Cat’s Frontiers of Space: Imaginative and Illuminating Children’s Book Tickles Our Zest for the Cosmos, by Maria Popova

"In reflecting on the story of the Golden Record, Carl Sagan, in his infinite poetic powers, celebrated our destiny as “a species endowed with hope and perseverance, at least a little intelligence, substantial generosity and a palpable zest to make contact with the cosmos.” Given how gravely space exploration has plummeted down the hierarchy of cultural priorities in the decades since Sagan’s time, how can we hope to imbue the hearts of the next generation of astronauts, policy makers, and cosmic explorers with the passionate poetics of Sagan’s conviction, with the same exhilarating longing to reach for and embrace the stars? Professor Astro Cat’s Frontiers of Space (public library), written by quantum computer scientist Dominic Walliman and designed and illustrated by Ben Newman, is a heartening step in the direction of an answer. Both modern in its scientific spirit and with a sensibility modeled after the delightful mid-century children’s books from the Golden Age of space exploration, it tickles young readers — as well as their space-enchanted parents — into precisely that “palpable zest to make contact with the cosmos.”

The Left-Right Political Spectrum Is Bogus, by cosmoidioglossia, 28/9/2014.

"Η θεωρητική εξιδανίκευση της πολιτικά χλιαρής ευημερίας μέσω της διχοτομίας μεταξύ οικονομίας και πολιτικής αποτελεί μια εξίσου αιθεροβάμονα κατασκευή που λίγο έχει να κάνει με τις κακοτοπίες της ζωής των εθνών. Όχι επειδή η πολιτική πρέπει πρώτα να φτάσει το επίπεδο της οικονομίας -όπως πιστεύουν όσοι ρομαντικοί θεωρητικοί της απόφασης ενστερνίζονται τη διχοτομία αυτή με αντεστραμμένα πρόσημα-, αλλά επειδή η οικονομία δεν είναι λιγότερο πολιτική από την ίδια την πολιτική, ήτοι αποτελεί όπως ακριβώς και η πολιτική (με την τρέχουσα στενή σημασία της λέξης) πρόβλημα συγκεκριμένων σχέσεων και συσχετισμών ισχύος μεταξύ συγκεκριμένων ανθρώπων (i)... η διχοτομία μεταξύ οικονομίας και πολιτικής παραμένει πλασματική κατασκευή, εφ’ όσον η οικονομία αφορά, το ίδιο όπως και η πολιτική, συγκεκριμένες σχέσεις συγκεκριμένων ανθρώπων· η πολιτική που έχει μετατραπεί σε οικονομία δεν είναι λιγότερο πολιτική από την πολιτική που μετατρέπεται σε θεολογία, ηθική και αισθητική (ii)... Ο ουσιώδης κοινός παρονομαστής του αρχικού μαρξισμού και καπιταλιστικού φιλελευθερισμού έγκειται στη βεβαιότητα κατάργησης των πολέμων μέσω της απορρόφησης του πολιτικού στοιχείου από το οικονομικό (iii)"

Παναγιώτης Κονδύλης

"Capital accumulations on the vast scales we see today are not possible in the absence of pervasive domestic policing and the ability to project military power. The British colonial economy -one capitalist apogee- would have been impossible without a huge state. The American robber-baron period is often held to have been to have led to hyper-concentration of wealth in a few private hands and to have been constrained ultimately by the state. If you look at the actual procedures employed by a Vanderbilt, a Rockefeller, a Carnegie, you see that they depended fundamentally on state sponsorship and state violence, which such men were in a position to command in virtue of their wealth. This underwent various adjustments in the so-called Progressive Era, but though specific cartels and fortunes were compromised, the consolidation in the long run continued, as the government became the central bank (more or less merging with J.P. Morgan) and the modern bureaucratic corporation emerged.

Consider by way of comparison the Soviet system. Nationalizing industry and imposing five-year plans didn’t make society more equal; it just made the Communist Party a committee of capitalists. Communist totalitarianism was a particular and particularly extreme form of the merger of state and capital, but that merger is everywhere. If one thought a bit, for example, about the way that government energy policies and private energy concerns are interlocked, one would see less and less sense of distinction. Regulators and corporate lobbyists and congressional staffers are all the same people.

The idea that free markets are historically distinguished from large, powerful states is an ahistorical ideology shared by the capitalist right and the communist left. We might think of the left-right spectrum as a single ideology rather than a taxonomy of opposites. Thus, the left/right or Democrat/Republican split -which turns American politics into a hyper-repetitive, mechanical set of partisan bromides about free markets versus government programs with egalitarian results- depends on a historical mistake"

Φώτης Κόντογλου – Τῇ πτωχείᾳ τὰ πλούσια. Ἡ γνήσια ἑλληνικὴ τέχνη

«Ἐκτήσω τῇ ταπεινώσει τὰ ὑψηλά, τῇ πτωχείᾳ τὰ πλούσια». Αὐτὰ τὰ θαυμάσια λόγια εἶναι παρμένα ἀπὸ τὸ τροπάρι τοῦ ἁγίου Νικολάου καὶ λένε πὼς αὐτὸς ὁ ἅγιος ἀπέκτησε μὲ τὴν ταπείνωση τὰ ὑψηλά, δηλαδὴ ἀξιώθηκε νὰ πάρει μεγάλα πνευματικὰ χαρίσματα μὲ τὴν ταπείνωση, καὶ μὲ τὴ φτώχεια πλούτισε τὴν ψυχή του μὲ οὐράνιους θησαυρούς. Ἀλλὰ αὐτὰ τὰ λόγια εἶναι καὶ γενικὰ σύμβολα γιὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ γιὰ τὴν Ὀρθοδοξία, ποὺ εἶναι ἡ θρησκευτικὴ ἔκφρασή της. Τὸ «τῇ πτωχείᾳ τὰ πλούσια» εἶναι παρόμοιο μὲ τὸ ἀρχαῖο ρητὸ «καλλιτεχνοῦμεν μετ᾿ εὐτελείας», ποὺ ἐξηγεῖ τὴν ἁπλότητα, τὴν λιτότητα ποὺ ὑπάρχει στὴν τέχνη μας, καὶ γενικὰ σὲ ὅλα μας.

Πρῶτα-πρῶτα, ἡ φύση μας εἶναι «τῇ πτωχείᾳ πλουσία», δηλαδὴ φαίνεται ἀπ᾿ ἔξω φτωχή, μὰ στὸ βάθος εἶναι πλούσια. Ἕνα μάτι ποὺ βλέπει μοναχὰ ἐξωτερικὰ καὶ ξώπετσα, δὲ μπορεῖ νὰ νοιώσει τὸ πνευματικὸ βάθος ποὺ ὑπάρχει πίσω ἀπὸ τὰ φαινόμενα. Ἡ ἑλληνικὴ φύση εἶναι ἁπλὴ καὶ λεπτή: Βουνὰ ποὺ εἶναι σπανὰ τὰ περισσότερα, δίχως δέντρα ἢ μὲ λιγοστὰ δεντράκια, μικρὰ λαγκάδια, ἀνάμεσα στὶς πλαγιές, ξεροπόταμα μὲ δάφνες, λυγαριὲς καὶ λίγες ταπεινὲς ἰτιές, κάμποι κίτρινοι, δίχως πολλὲς πρασινάδες, ἀμπέλια κατάχλωρα, ἀκροθαλασσιὲς ἥμερες, νησιὰ πολλὰ καὶ ξέρες, βράχοι σκουριασμένοι. Παντοῦ λίγη βλάστηση, λίγος σκοῖνος, μὰ τὰ λιγοστὰ δέντρα καὶ τὰ πολλὰ ἀγριόκλαρα εἶναι ἐκφραστικὰ στὸν ὑπέρτατο βαθμό, λὲς κ᾿ εἶναι ζωντανὰ πλάσματα, μὲ ψυχὴ καὶ μὲ μιλιά. Ἕνα δέντρο ποὺ στέκεται στὴν ἔρημη πλαγιὰ ἀπομοναχιασμένο, ἢ ἕνα ἄλλο καμπουριασμένο ἀπάνω ἀπὸ μία βρύση ἡ δίπλα σ᾿ ἕνα ρημοκκλήσι, θαρρεῖς πὼς εἶναι ζωντανοὶ ἄνθρωποι. Σ᾿ ἄλλο μέρος φαίνουνται ἀπὸ μακρυὰ δυὸ τρία δέντρα μαζωμένα, μὲ διάφορα σχήματα, καὶ θαρρεῖς πὼς κουβεντιάζουνε μεταξύ τους, ἀγναντεύοντας κάτω τὸν κάμπο ἢ τὸ γαλανὸ πέλαγο. Ἀλλοῦ πάλι βλέπεις περισσότερα δέντρα, ἕνα κοπάδι καὶ σοῦ φαίνουνται κι αὐτὰ σὰν ζωντανά. Δὲν εἶναι σὰν ἐκεῖνα ποὺ βλέπει κανένας σὲ ἄλλες χώρες, ἀκαταμέτρητα, πυκνά, ἀπαράλλαχτα τό ῾να μὲ τ᾿ ἄλλο, στοιβαγμένα τό ῾να κοντὰ στ᾿ ἄλλο μέσα στὰ δάση, σὰν νεκρά, σὰν νὰ βγήκανε ἀπὸ κανένα ἐργοστάσιο, ὅπως τὰ σπιρτόξυλα μέσα στὸ κουτί, χωρὶς φυσιογνωμία ἰδιαίτερη, χωρὶς ἔκφραση, δίχως μυρουδιά. Όπως ὁ ἄνθρωπος χάνει τὸν ἑαυτό του μέσα σ᾿ ἕνα πλῆθος ἀκαταμέτρητα, ἔτσι καὶ τὸ δέντρο ἢ ὅ,τι ἄλλο φυσικὸ κτίσμα, χάνεται μέσα στὸ ἀκαταμέτρητα διάστημα. Ἡ φύση σ᾿ αὐτὲς τὶς χῶρες εἶναι ἀκόμα σὰν χάος, ποὺ βαραίνει σὰν βραχνὰς τὴν ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου.

Τὸ ἴδιο γίνεται καὶ μὲ τὰ μεγάλα βουνὰ ποὺ ὑπάρχουνε στὶς ξένες χῶρες, ποὺ εἶναι ἔξω ἀπὸ τὰ μέτρα τοῦ ἀνθρώπου, κ᾿ ἡ ματιά του δὲν μπορεῖ νὰ τὰ περιλάβει, οὔτε ἡ ψυχή του νὰ τὰ νοιώσει, κρυμμένα μέσα σὲ πυκνὲς ἀντάρες. Ἐνῷ τὰ δικά μας τὰ βουνά, θαρρεῖς πὼς εἶναι καμωμένα γιὰ τὸν ἄνθρωπο, λίγο πολὺ στὰ μέτρα του. Ἔχουνε κάποια ἐκφραστικὰ σχέδια, ὅπως προβάλλουνε τό ῾να πίσ᾿ ἀπὸ τ᾿ ἄλλο, ἥσυχα, ξαπλωμένα στὸν ἥλιο, ἢ γερμένα γιὰ νὰ ξεκουραστοῦνε κατὰ τὸ βασίλεμα, σὰν τὰ βόδια ποὺ κείτουνται στὸ χωράφι, ἀναχαράζοντας εἰρηνικά, θαρρεῖς πὼς εἶναι ἄνθρωποι, σὰν τσομπαναρέοι, σὰν τσελιγκάδες. Γι᾿ αὐτὸ καὶ τὰ θαυμάσια τραγούδια μας τὰ τραγουδήσανε, σὰν νὰ εἶναι κάποια ζωντανὰ πλάσματα:

Ὁ Ὄλυμπος κι ὁ Κίσσαβος τὰ δυὸ βουνὰ μαλώνουν

γυρίζ᾿ ὁ γέρο Ὄλυμπος καὶ λέγει τοῦ Κισσάβου...

Ἔχετε γεια ψηλὰ βουνὰ

καὶ δροσερὲς βρυσοῦλες,

κι ἐσεῖς Τζουμέρκα κι Ἄγραφα,

παλληκαριῶν λημέρια.

Στὴ φύση μας ὅλα εἶναι ἁπλά, καθαρά, λιγοστά, ὄχι πλῆθος ποὺ κουράζει τὸ μυαλό. Γι᾿ αὐτὸ καὶ τὰ αἰσθήματά μας εἶναι τὰ ἴδια, ἁπλά, ὅσο εἴμαστε εἰλικρινεῖς μὲ τὸν ἑαυτό μας καὶ δὲν θέλουμε νὰ κάνουμε τὸν Εὐρωπαῖο. Αὐτή, λοιπόν, ἡ ἁπλότητα ποὺ ὑπάρχει στὴ φύση μας καὶ στὴν ψυχή μας, εἶναι ἡ πλούσια φτώχεια ποὺ εἴπαμε. Ἡ ἁπλότητα φαίνεται γιὰ φτώχεια στὸ μάτι καὶ στὴν ψυχὴ τοῦ ρηχοῦ ἀνθρώπου. Καὶ πλοῦτος νομίζεται τὸ πλῆθος. Ὁ ἀρχαῖος εἶπε τὸ ρητό: «Οὐκ ἐν τῷ πολλῷ τὸ εὖ, ἀλλ᾿ ἐν τῷ εὖ τὸ πολύ». Ἐρχόμαστε τώρα στὴν τέχνη. Ἡ τέχνη μας εἶναι κι αὐτὴ σὰν τὴ φύση μας, ἁπλὴ ἀπ᾿ ἔξω καὶ πλούσια ἀπὸ μέσα. Τὰ ἀρχαῖα χτίρια ξεκουράζουνε μὲ τὴν ἁπλότητά τους. Οἱ κολόνες, τὰ ἀετώματα, οἱ μετόπες, ὅλα εἶναι ἁπλούστατα. Δυὸ τρεῖς κολόνες στέκουνται ἀπάνω σ᾿ ἕναν ψηλὸν κάβο, κ᾿ εἶναι τόσο ἁρμονικὲς μὲ τὴν τοποθεσία, ποὺ θαρρεῖ κανένας πὼς καὶ τὰ δυό, τὸ φυσικὸ καὶ τὸ τεχνητό, τὰ ἔκανε τὸ ἴδιο χέρι, τὸ ἴδιο αἴσθημα! Οἱ βυζαντινὲς ἐκκλησίες μὲ τὸν τροῦλο θαρρεῖς πὼς εἶναι μικρὰ βουναλάκια ἀπάνω στὰ μεγάλα. Τὰ μικρὰ ρημοκκλήσια μὲ τὴν καμαρωτὴ σκεπή, μὲ τὸ ἀνεπιτήδευτο χτίσιμο, στέκουνται ἀπάνω στὶς ράχες ἢ στὶς πλαγιές, μ᾿ ἕνα δυὸ δεντράκια γιὰ συντροφιά, κ᾿ εἶναι τόσο ταιριαστὰ μὲ τὴ γύρω τοποθεσία, ποὺ τὰ χαίρεσαι, ὅπως χαίρεσαι ἕναν ἔμορφο βράχο, ἕνα νησάκι, ἕναν κάβο.

Τὰ χωριάτικα σπίτια, τὰ παλιά, ὄχι αὐτὰ ποὺ χτίζουνε τώρα οἱ χωριάτες, πιθηκίζοντας τὴν Ἀθήνα, κοίταξε πόσο σύμφωνα εἶναι μὲ τὴ φύση. Ἐνῷ ὅσα κάνουνε τώρα κάποιοι ξιππασμένοι χωριάτες, τὰ μοντέρνα, μὲ τὸ στερεότυπο κρύο σχέδιο, μὲ τὰ στερεότυπα χρώματα, μὲ τὶς εὐρωπαϊκὲς σιδεριὲς μὲ τὰ «ἄρ-τιφισιέλ», κοίταξε κι ὁμολόγησε τί φωναχτὴ παραφωνία εἶναι μέσα στὴν ἁπλὴ καὶ ταπεινὴ ἁρμονία ποὺ κάνουνε τ᾿ ἄλλα τὰ σπίτια τοῦ χωρίου. Ἡ τέχνη εἶναι σωστὴ κι ἀληθινή, ὅταν ἐκεῖνος ποὺ τὴν κάνει ἔχει καὶ γερὸ ἔνστικτο, ὅπως οἱ ἁπλοὶ ἄνθρωποι τῶν χωριῶν, ἐνῷ ἐκεῖνος ποὺ κάνει ὅ,τι κάνει μὲ ξερὴ γνώση, καὶ κείνη δανεικὴ καὶ συμβατική, ὅπως ἡ ἀρχιτεκτονική, ἡ ζωγραφικὴ κ᾿ ἡ μουσικὴ ποὺ διδάσκονται σήμερα στὶς διάφορες σχολές, δὲν ἔχει καθόλου αὐτὴ τὴν αἴσθηση ποὺ χρειάζεται γιὰ νὰ εἶναι σὲ ἁρμονία αὐτὸ ποὺ κάνει μὲ τὰ γύρω τοῦ φυσικὰ φαινόμενα. Γιὰ τοῦτο ἡ παράδοση σ᾿ ἕναν τόπο εἶναι ὁ μοναχὸς ἀληθινὸς δρόμος γιὰ τὶς τέχνες, καὶ γενικὰ γιὰ κάθε ἔκφραση τῆς ζωῆς, τὰ δὲ ἄλλα εἶναι «ξύλα, πλίνθοι καὶ κέραμοι, ἀτάκτως ἐρριμμένα», χωρὶς κανέναν δεσμό, οὔτε μεταξύ τους, οὔτε μὲ τὸν τόπο, χωρὶς καμμιὰ δικαίωση.

Κοιτάξετε πόσο πολύπλοκα καὶ μπερδεμένα κατα-φορτωμένα, μὲ ἀνόητες σαβοῦρες εἶναι τὰ κτίρια τῆς γοτθικῆς τέχνης, τῆς ἰταλικῆς Ἀναγέννησης, καὶ τ᾿ ἄλλα ποὺ κάναμε στὶς λατινικὲς καὶ στὶς ἀγγλοσαξονικὲς χῶρες. Ἀπελπισία! Μπιχλιμπίδια καὶ στριφογυρίσματα. Τὸ ἴδιο καὶ στὴν Ἀνατολή, στὴν Ἰνδία καὶ στὴν Κίνα: Παγόδες σὰν λαβύρινθοι, βραχνὰς ἀληθινός!

Οἱ δυτικοί, ἀπὸ τὸ ἀνόητο παραφόρτωμα ποὺ κάνανε στὰ χτίριά τους, μὲ κορνίζες, μὲ πάστες, μὲ λογῆς λογῆς ἀνάγλυφα, ποὺ φτάξανε πιὰ στὶς τοῦρτες τῆς Νότιας Ἀμερικῆς, πήρανε σήμερα βόλτα καὶ φτάξανε μονομιᾶς στὴν ἄλλη ἄκρη, στὸ μοντέρνο στὸν Λε-κορμπυζιέ, δηλαδὴ στὸ ξεγύμνωμα, στὴν πουριτανικὴ αἰσθητική, στὸ σκέτο κασσόνι.

Τὰ ἴδια γίνουνται καὶ στὶς ἄλλες τέχνες. Ἡ δική μας ζωγραφική, δηλαδὴ ἡ βυζαντινή, εἶναι ἁπλὴ καὶ λιτὴ στὴν ὄψη, καθαρισμένη ἀπὸ τὰ μάταια κι ἀνώφελα στολίδια τῆς προοπτικῆς καὶ τῆς ἀνατομίας, καθαρὴ σὰν κρούσταλλο, κι ἀπὸ μέσα γεμάτη πνευματικὸ βάθος, χωρὶς ἐπιτήδεψη ποὺ θέλει, νὰ ξεγελάσει τὸ μάτι (trompe d᾿ oeil), δηλαδὴ πράγματα σαλντιμπαγκικά, κατώτερα ἀπὸ τοὺς σκοποὺς ποὺ πρέπει νά ῾χει ἡ τέχνη. Ἡ ζωγραφικὴ σὲ ἄλλες χῶρες στάθηκε κολλημένη μόνο στὸ φαινόμενο, παραφορτωμένη μὲ ἀδιαφόρετα πράγματα, μὲ προοπτικές, μὲ ἀνατομίες, μὲ σκηνοθεσίες θεατρικές, μὲ φωτισμοὺς ἐπιτηδευμένους καὶ ψεύτικους, παραγεμισμένη μὲ ἕνα σωρὸ ἀνόητα ἐφευρήματα, μὲ ταβάνια πλουμισμένα, ποὺ δείχνουνε τάχα βάθος στὸ διάστημα, χωρὶς καμμιὰ ἁπλότητα, μπερδεμένη καὶ πατικωμένη, ὅπως π.χ. εἶναι τὰ ἔργα τοῦ Μιχαὴλ Ἀγγέλου, μ᾿ ἕνα σωρὸ μπεχλιβάνηδες, τοῦ Τισιάνου, τοῦ Βερονέζε, προπάντων τοῦ Τιντορέττο, μὲ χιλιάδες πρόσωπα, σὲ σημεῖο νὰ μὴ βλέπεις τίποτα, τὰ ἔργα τοῦ Ροῦμπενς, ποὺ εἶναι σὰν κρεοπωλεῖο γεμάτο σάρκες καὶ μάταιες ἐπιδείξεις. Ἀκόμα κ᾿ οἱ πιὸ παλιοὶ τεχνῖτες τους εἶναι γεμάτοι ἀπὸ ἀνόητη ματαιότητα καὶ στὰ θρησκευτικὰ ἔργα, ὅπως π.χ. «ἡ προσκύνηση τῶν Μάγων» τοῦ Τζεντίλε ντὰ Φαμπριάνο καὶ τοῦ Μπενότσο Γκότσολι, ποὺ παριστάνουνε ἕναν στρατὸν ὁλόκληρον ἀπὸ «ἱππότες» ντυμένους καρναβαλίστικα, ἄλλους καβαλάρηδες κι ἄλλους πεζούς, μὲ καμῆλες φορτωμένες, μὲ λυκόσκυλα, μὲ γεράκια τοῦ κυνηγίου, μὲ ἐλάφια, μὲ χρυσὰ κι ἀργυρὰ ροῦχα μὲ ἀραπάδες, μὲ σαρίκια, μὲ ρόμπες λογιῶν λογιῶν, μὲ βάζα, μὲ κουτιά, μὲ ὅ,τι φαντασθεῖ κανένας· κι ὅλοι αὐτοὶ πᾶνε νὰ προσκυνήσουνε, τάχα, «τὸ θεῖον βρέφος», ποὺ δὲν φαίνεται καθόλου μέσα σ᾿ ἐκεῖνον τὸν κυκεῶνα! Ἐνῷ οἱ δικοί μας ζωγράφοι ζωγραφίζουνε τοὺς τρεῖς Μάγους, ἁπλὰ καὶ καθαρά, μάλιστα μικρόσωμους, καὶ δίνουνε τὰ δῶρα τους στὴν Παναγιά, ποὺ κρατᾷ τὸν νιογέννητο Χριστό, ταπεινά, ἁπλά, ὅπως εἶναι γραμμένα καὶ στὸ Εὐαγγέλιο, χωρὶς αὐτὲς τὶς παράτες καὶ τὶς φιέστες στοῦ κασίδη τὸ κεφάλι. Βάθος δὲ πνευματικὸ κανένα δὲν ὑπάρχει στοὺς δυτικούς, μοναχὰ βουὴ καὶ σαματᾶς: Ὄπερα!

Κ᾿ ἡ μουσική μας εἶναι καὶ κείνη ἁπλή, σεμνή, καθαρή, καὶ κάνει πιὸ ἐκφραστικὰ τὰ λόγια ἑνὸς τραγουδιοῦ, καὶ τὰ ὄργανα ποὺ τὴν παίζουνε εἶναι ἁπλὰ καὶ λιγοστά: ἡ λύρα ποὺ ἔπαιζε ὁ Τέρπανδρος, τὸ σαντούρι ποὺ ἔπαιζε ὁ Ὅμηρος, ἡ φλογέρα ποὺ ἔπαιζε ὁ Εὔμαιος. Κ᾿ ἡ ψαλμῳδία μας εἶναι ἁπλή, παθητικὴ καὶ πνευματική, χωρὶς κανένα ὄργανο.

Σὲ ἄλλες χῶρες ἡ μουσικὴ γίνηκε ἐπιστήμη βαρεῖα. Ἕνα τιποτένιο «μοτίβο» γίνεται περίπλοκο καὶ φοβερὸ «ἔργο», βαρὺ καὶ καταθλιπτικό, σὰν τὰ κτίρια τους, σὰν τὶς ζωγραφιές τους, σὰν τὰ δράματά τους. Καὶ τὰ ὄργανα ποὺ παίζουνε αὐτὴ τὴ μουσικὴ εἶναι ἀκαταμέτρητα, ὁλόκληρες φάλαγγες, ποὺ τὸ τίποτα τὸ κάνουμε βροντὴ τοῦ οὐρανοῦ! Αὐτὰ ξιππάζουνε τοὺς ματαιόδοξους, ποὺ παίρνουνε τὸ πλῆθος γιὰ πλοῦτο, καὶ δὲν εἶναι σὲ θέση νὰ ζητήσουνε τὸ «τιμιώτατον», ποὺ βρίσκεται μοναχὰ μέσα στὴν ἁπλότητα.

Προσπάθησα νὰ σοῦ δώσω νὰ νοιώσεις τὴν «πλούσια φτώχεια», ποὺ ὑπάρχει στὰ δικά μας πράγματα, δηλαδὴ τὴν ἁπλὴ ὄψη τῆς φύσης μας καὶ τῆς τέχνης μας, ποὺ κρύβει ὅμως μυστικοὺς θησαυρούς. Ὅπου ὑπάρχει τυμπανοκρουσία καὶ μεγάλη φασαρία καὶ σκηνοθεσία, νὰ ξέρεις πὼς δὲν ὑπάρχει παραμέσα τίποτε ἄλλο ἀπ᾿ αὐτὸ ποὺ ἀκοῦς καὶ βλέπεις. Ἄν, λοιπόν, ἔνοιωσες κάτι ἀπ᾿ αὐτὰ ποὺ εἴπαμε, τώρα ποὺ τελειώνεις τὸ διάβασμα θὰ καταλάβεις καλύτερα τὴν ἐμορφιὰ καὶ τὴν ἀλήθεια, ποὺ ἔχουνε τὰ λόγια ποὺ διάβασες στὴν ἀρχή: «Τῇ ταπεινώσει τὰ ὑψηλά, τῇ πτωχείᾳ τὰ πλούσια»"


Who's Online

We have 119 guests online


Members : 34
Content : 339
Web Links : 17
Content View Hits : 300606

DemocracyCrisis Social Media

SocialTwist Tell-a-Friend


Hurriyet Dailynews


  • Abandoned on the border
    In a remote and deserted lanscape, a single cradle, left behind by Syrian Kurdish refugees, lies at the Turkish-Syrian border. Over 150,000 Syrian Kurds have...
  • An American rebel in Ukraine
    What distinguishes "Hunter" from his fellow pro-Russian insurgents in Ukraine is his American nationality.
  • Clooney gets hitched
    U.S. actor George Clooney, the world's most famous bachelor, welcomed more A-list stars to Venice for his wedding to human rights lawyer Amal Alamuddin, with...

Βιβλιοθήκη Herrk

  • Καστοριάδης – Κονδύλης
    Απ’ όσο ξέρω, στη βιβλιογραφία δεν έχει γίνει ακόμα κάποια σύγκριση. Παρακάτω δεν δίνονται απαντήσεις αλλά τίθενται κάποια προκαταρκτικά ερωτήματα:...
  • Οι Ευθυγραμμιζόμενοι
    Brecht: Οι Ευθυγραμμιζόμενοι (μτφρ. Δ. Τζωρτζόπουλος) Για να μη χάσει το ψωμί του Σε καιρούς αυξανόμενης καταπίεσης Αποφασίζει κάποιος, να...
  • Η κρίση αλλάζει την εικόνα της Αθήνας
    Η κρίση αλλάζει και τους δημόσιους χώρους της Αθήνας. Τις αλλαγές καταγράφει το ιστολόγιο “Η Αθήνα πίσω απ’ τη βιτρίνα”. Αποσπάσματα: “Οι...

DemocracyCrisis© All Rights Reserved