Optimus Template

Το δημόσιο αγαθό που λέγεται Παιδεία….στις ημέρες μας.
Του Μανώλη Βαρδή || www.democracycrisis.com

Στη γριφώδη εποχή μας εμφανίζεται το παράδοξο που λέγεται ιδιωτική παιδεία και πόσο αυτή εξαπλώνεται. Και λέω στην εποχή μας, διότι πάντοτε υπήρχαν ιδιωτικά σχολεία και κολέγια, μόνο που αυτά απευθύνονταν σε υψηλές εισοδηματικές κατηγορίες πληθυσμού. Σήμερα εν μέσω οικονομικής κρίσης, όλο και περισσότεροι μεσο-εισοδηματίες γονείς επιλέγουν κάποιο ιδιωτικό σχολείο.
Πώς τα βγάζουν πέρα με δίδακτρα ετησίως αναπροσαρμοζόμενα προς τα πάνω; Εδώ «σπάνε» οι παραδοσιακοί κανόνες των οικονομικών: η οικονομική κρίση δεν επηρεάζει τη ζήτηση του αγαθού, και έτσι οι τιμές αυξάνονται. Ή δεν είναι έτσι ακριβώς;
Ο Howard Margolis (1982) κάποτε είχε μιλήσει για δύο συναρτήσεις χρησιμότητας των ατόμων, τις προτιμήσεις S που ορίζονται από τη συνήθη συνάρτηση ιδιοτελούς προτίμησης και τις προτιμήσεις G που είναι καθαρά κοινωνικές. Εδώ ακριβώς είμαστε. Το συμφέρον της ομάδας, δηλαδή η δεύτερη συνάρτηση, αποδυναμώνεται και «κερδίζει» η ιδιοτελής πρώτη συνάρτηση. Δηλαδή, το σχολείο παύει να είναι δημόσιο αγαθό και αυξητικά «ιδιωτικοποιείται». Γιατί συμβαίνει αυτό;
Η οικονομία δεν είναι στο κενό. Είναι πάντα και κύρια κοινωνική συνισταμένη. Όταν λοιπόν η ανεξέλεγκτη μετανάστευση και η (απουσία) χωροταξικής της διευθέτησης «χειροτερεύουν» ολόκληρες γειτονιές, μάλιστα τις πιο πολυπληθείς (εκτός αν το δείγμα μας είναι η Νέα Ερυθραία και η Εκάλη), όταν η ενσωμάτωση των μεταναστών περνά μέσα από ένα δημόσιο σχολείο καθημαγμένο από τα γνωστά συμπτώματα της νεοελληνικής μας ιστορίας (οικονομική έλλειψη, απουσία υλικοτεχνικού εξοπλισμού, αδιάφοροι- απελπισμένοι δάσκαλοι και καθηγητές, γονείς μετέωροι και εγωιστικά υπερφίαλοι), είναι φυσικό οι γονείς να «αγχώνονται» και να φοβούνται ότι το παιδί τους θα μείνει πίσω σε ένα δημόσιο σχολείο.
Προσοχή, μιλάμε για φόβους και αγωνίες, συνήθως αισθήματα βαρύνοντα και όχι αμελητέα. Προσοχή,  μιλάμε για «το παιδί» τους. Εννοώ ότι η δημογραφική συρρίκνωση, σαν αποτέλεσμα οικονομικών δυσκολιών, επαγγελματικών προτιμήσεων ή απλά σαν μόδα «καλοπέρασης», διευκολύνει έμμεσα τους γονείς να «επενδύσουν» υψηλά ποσά σε ιδιωτικά σχολεία. Και ο φαύλος κύκλος δεν έχει τέλος.
Η επιλογή του ενός παιδιού στερεί το δημόσιο αγαθό της Παιδείας από το ουσιαστικό του περιεχόμενο. Και όπου αυτό υπάρχει, λειτουργεί σωστά για τις συνήθως πολυμελείς οικογένειες των αλλοδαπών.
Αυτά πρέπει να τα αντιμετωπίσει μία δημόσια πολιτική. Ήδη στην Ευρώπη γίνεται λόγος γι’ αυτά και σε θεσμικό επίπεδο. Αλλιώς, όπως κάπου αλλού τα προάστια γκετοποιούνται, οι συνοικίες έχουν ιδιωτική αστυνόμευση και οι φυλακές ιδιωτικοποιούνται (όλα αυτά δημόσια αγαθά), έτσι θα έχουμε και σχολεία ορθόδοξα, καθολικά, προτεσταντικά, ισλαμικά, αγγλο-αμερικανικά, γαλλικά ή γερμανικά.

VS

Το δημόσιο αγαθό που λέγεται Παιδεία….στις ημέρες μας.
Του Σεραφείμ Μακρή || www.democracycrisis.com

Στην πραγματικότητα δεν είναι η μετανάστευση που «χαλάει» τις γειτονιές. (Και στην τελική τι είναι μια χαλασμένη γειτονιά?). Είναι το είδος των μεταναστών που εισέρχονται και κατοικούν σε αυτήν και κατ’ επέκταση στη χώρα: γιατί, φαντάζομαι, ότι αν ο Άγιος Παντελεήμονας κατακλυζόταν από Γάλλους μεσοαστούς θέμα μετανάστευσης δεν θα ετίθετο. Αυτό λοιπόν που ενοχλεί είναι η συνειδητοποίηση της διαφοράς. Η αίσθηση ότι δεν περιβαλλόμαστε από ομοίους ή καλύτερα από ισοτίμους κατά την Αριστοτελική έννοια. Έτσι νιώθουμε απειλή έναντι της ελευθερίας μας, της ιστορικά διαμορφωμένης κουλτούρας μας ακόμα και του life style που έχουμε αποδεχτεί ως κοινότητα ή κοινωνικό σύνολο.
Αυτό συνέβαινε πάντα –και θα συμβαίνει πάντα. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τέτοιας όξυνσης είναι η Σμύρνη αλλά και η Θεσσαλονίκη των αρχών του 20ου αιώνα. Και τότε υπάρχουν εκεί καλές και κακές γειτονιές και επιτρέψτε μου ότι κάτω από το Οθωμανικό κράτος παιδεία ως δημόσιο αγαθό δεν υφίστατο. Τα σχολεία ήταν ως επί το πλείστον ελεγχόμενα από ιδιώτες ή φορείς που δεν χρηματοδοτούνταν από το κράτος. Άρα , το πρώτο ζήτημα είναι αν αυτό που εννοούμε σήμερα ως δημόσιο αγαθό της παιδείας είναι τέτοιο επειδή παρέχεται ομοιομόρφως από Εθνικό κράτος ομοιογενές ως προς τις υπο-κουλτούρες του ή είναι δημόσιο επειδή χρηματοδοτείται από το Κράτος ανεξαρτήτως της ύπαρξης διαφορετικών και ανταγωνιστικών ως προς την κουλτούρα τους κοινωνικών ομάδων. Η μετανάστευση δεν είναι παρά ο καταλύτης που ξεδιπλώνει μπροστά στα μάτια μας βαθιές κοινωνικές διεργασίες.
Συνδέεται αυτό το χάλασμα των γειτονιών μάλλον πολύ περισσότερο με την αύξηση των ανισοτήτων μέσα στη γειτονιά αλλά και σε σχέση και με άλλες γειτονιές. Καταλαβαίνουμε τη διαφορά μας και συγκρινόμαστε μέσα στην γειτονιά αλλά και με τις διπλανές γειτονιές. Αυτές οι ανισότητες εμφανίζονται και εξαφανίζονται μέσα σε συγκεκριμένο ιστορικό πλαίσιο –δεν είναι πρόθεση αυτού του σημειώματος να μακρηγορήσει επ’αυτού. Σημειώνω μόνο ότι ένα upper κομμάτι μιας γειτονιάς –και πάντα μπορεί κανείς να ορίσει ένα τέτοιο κομμάτι- αντιδρά σε μια διαφαινόμενη αύξηση της ανισότητας στο χώρο του ανάμεσα στα άλλα και με μια αναζήτηση νέας γειτονιάς. Φυσικά αυτό έχει ένα αντίστροφο αποτέλεσμα: έστω και για λίγο η ανισότητα πέφτει αλλά η ισορροπία εγκαθίσταται σε χαμηλότερο επίπεδο και αν αυτό συνεχιστεί μπορεί να οδηγηθούμε στην πλήρη γκετοποίηση της γειτονιάς όταν το τμήμα του πληθυσμού που απομένει και υπερισχύει πληθυσμιακά έχει ή αποκτά μια κουλτούρα της οποίας τα χαρακτηριστικά είναι πολύ πιο διαφορετικά από τον ευρύτερο χώρο και εντόνως συνεκτικά ανάμεσα στα μέλη της. Δηλαδή η εσωτερική διαφοροποίηση, χωρίς να εξαφανίζεται, μειώνεται και η εξωτερική αυξάνει σημαντικά. Αν μάλιστα λόγοι δημογραφικοί ή άλλοι δημιουργούν συνθήκες για τη δημογραφική αναπαραγωγή αυτής της κοινότητας η δυσκολία να σπάσει το γκέτο από δημόσιες προς τούτο πολιτικές βαθαίνει.
Η παιδεία επομένως είναι στην πραγματικότητα δημόσιο αγαθό και μπορεί να προσφέρεται ως τέτοιο μόνο όταν αφορά σε κουλτούρα συνεκτική εν μέσω των αποχρώσεων της. Και η μετανάστευση είναι απλώς μια τελετουργία (ritual) της μετάβασης από τη μια κατάσταση στην άλλη…

Βλέπε σχετικά:
1. Oι Αμερικάνοι υιοθετούν τη διδασκαλία κατ’ οίκον. Το επικίνδυνο σχολείο διώχνει τους μαθητές του, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία (από την Le Monde Diplomatique, του Julien Brygo), 28/9/2008. (http://www.monde-diplomatique.gr).
2. Youth Gangs in Schools, by James C. Howell and James P. Lynch, Juvenile Justice Bulletin, August 2000, 183015.pdf
3. The Manufacturing of “crises” in public education: the advance against the public school teacher, by Andrew Skourdoumbis, sko05068.pdf
4. Low skilled immigration and the expansion of private schools, by Davide Dottori and I-Ling Shen, Temi di Discussione (working paper), Banca d’ Italia, October 2009, en_tema_726.pdf
5. Private Schools and “Latino Flight” from Black Schoolchildren, by Robert W. Fairlie, July 2002, fairlie_latino_flight.pdf
6. Explaining Etnic, Racial, and Immigrant Differences in Private School Attendance, by Julian R. Betts and Robert W. Fairlie, 8/2/2001, Journal of Urban Economics, 50 (26-51), jurban%202001%20-%20explaining%20ethnic%20-%20.pdf
7. Against Schooling: Education and Social Class, by Stanley Aronowitz, article_e_sc.pdf
8. Public and private schooling in France: an investigation into family choice, by Gabriel Langouet and Alain Leger, Journal of Education Policy, 2000, vol. 15, english2.pdf
9. Schule der Exzellenz, von Petra Pinzier, Die Zeit, 28/2000, http://www.zeit.de
10. Der Trend zur Privatschule geht an bildungsfernen Eltern vorbei, von Henning Lohmann, 09-38-1.pdf
11. White Flight Integration through Segregation in Danish Public Schools, by Bloem and Diaz, Summer 2007, http://www.docstoc.com (πολύ σημαντικό),
12. Intercultural Education: Primary Challenges in Dublin 15. by Enda McGorman and Ciaran Sugrue, 2007, InterculturalEducationReport.pdf (επίσης πολύ σημαντικό).

Προς μια Ευρωζώνη 2 ταχυτήτων ή καλύτερα μια διζωνική Ευρωπαϊκή Ένωση

Του Κ. Κονδάκη || www.democracycrisis.com

Οι τελευταίες εξελίξεις στον διεθνή χρηματοοικονομικό χώρο επιβεβαιώνουν περίτρανα πλέον αυτούς που πίστευαν ότι η διεθνής κατακραυγή εναντίον της Ελλάδας είναι μέρος ενός πολύ μεγαλύτερου «έργου» το οποίο βρίσκεται ακόμη στην αρχή του. Ο στόχος προφανώς είναι η δοκιμασία της αντοχής του ευρώ ως του πρώτου υπερεθνικού κοινού νομίσματος στην Ιστορία αλλά και γενικότερα η Ευρωζώνη ως έννοια υπαρκτή η απλώς θεωρητική. Το πρόβλημα που έχουν επιτυχώς εντοπίσει οι κερδοσκόποι είναι ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν εμφανίζεται ως Ένωση κατά την διάρκεια αυτής της δύσκολης φάσης που διανύει.

Η Ελλάδα εξήγγειλε και πρόσθετα σκληρά μέτρα που προσομοιάζουν πολύ αυτά της Ιρλανδίας αναγκάζοντας στην ουσία τον πρωθυπουργό να ακυρώσει τις προεκλογικές του εξαγγελίες αλλά το μόνο που κέρδισε ήταν η σταθεροποίηση του περίφημου πλέον spread στο υψηλότατο 3,50%. Την επόμενη ημέρα του διαγγέλματος του πρωθυπουργού το Χρηματιστήριο πανηγύρισε τα μέτρα ανεβαίνοντας μέχρι και 3%. Η άνοδος όμως δεν κράτησε παραπάνω από 3 ώρες αφού οι κερδοσκόποι στράφηκαν αμέσως προς τα ομόλογα της Πορτογαλίας και της Ισπανίας, αυξάνοντας το κόστος δανεισμού αυτών των χωρών μέχρι και 1% μέσα σε 2 ημέρες ενώ τα χρηματιστήριά τους καταβαραθρώνονταν κατά 5,50%. Σειρά έχουν η Ιρλανδία και η Ιταλία…

Τι μέλλει γενέσθαι λοιπόν; Έχουμε ήδη φθάσει σε μια Ευρωζώνη 2 ταχυτήτων όπου κάποιες χώρες δανείζονται πολύ ακριβότερα από κάποιες άλλες ( Ελλάδα 6,80%, Πορτογαλία 5%, Ισπανία 4,80% κλπ) την στιγμή μάλιστα που τα επιτόκια του «κοινού» νομίσματος είναι στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δεκαετιών και μόνο ανοδική πορεία μπορεί να ακολουθήσει από δω και πέρα, επιβαρύνοντας έτσι κι άλλο το κόστος δανεισμού. Σε κάθε άλλη περίπτωση ο ευρωπαϊκός Νότος θα άφηνε τα τοπικά του νομίσματα να διολισθήσουν ησύχως έτσι ώστε να καταστεί ανταγωνιστικότερος στις αγορές του εξωτερικού και μέσω της εκτύπωσης φρέσκου χρήματος να αποπληρώνει τα χρέη του. Κάτι τέτοιο βέβαια πλέον είναι αδύνατο να λάβει χώρα και το πρόβλημα οξύνεται ακόμη περισσότερο λόγω της σκληρής νομισματικής πολιτικής που ακολουθούν οι χώρες του Βορρά. Και τίθεται αυτόματα το ερώτημα: Τι σόι Ευρωζώνη είναι αυτή όταν το μόνο κοινό που έχει είναι το νόμισμα η πορεία του οποίου εξυπηρετεί τις ανάγκες ενός μικρού μόνο πυρήνα κρατών; Στις ΗΠΑ η Πολιτεία της California (μεγαλύτερο ειδικό βάρος από την Ελλάδα στην οικονομία) έχει ήδη κηρύξει πτώχευση, επηρέασε όμως αυτό τα επιτόκια του αμερικάνικου ομολόγου; Όχι διότι οι ΗΠΑ εκδίδουν και ένα κοινό χρέος (ομοσπονδιακή ένωση γαρ) γεγονός που εξομαλύνει τις διαφορές μεταξύ των Πολιτειών. Στην Ε.Ε. η ενοποίηση σταμάτησε στο σκληρό ευρώ όσο και να προσπαθεί ο κ. Trichet να την παρουσιάσει ως μια ομογενοποιημένη οικονομία.

Εάν μια χώρα δανείζεται πολύ ακριβότερα από μια άλλη κι έχουν το ίδιο νόμισμα δεν υπάρχει ποτέ περίπτωση να καταστεί ανταγωνιστική ως οικονομία όσο και να μειωθούν οι μισθοί των εργαζομένων της διότι την υπερβάλλουσα ανταγωνιστικότητα θα την χρησιμοποιεί για να αποπληρώνει τα χρέη της… Αν λοιπόν παγιωθεί η σημερινή κατάσταση τότε μήπως η παραμονή σε μια τέτοια Ένωση να είναι καταστροφική αντί για λυτρωτική όπως διατείνεται η πλειοψηφία;

 VS

Προς μια Ευρωζώνη 2 ταχυτήτων ή καλύτερα μια διζωνική Ευρωπαϊκή Ένωση

Του Σεραφείμ Μακρή || www.democracycrsis.com

Λυπάμαι. Τέτοιο πράγμα δεν είναι εφικτό, βιώσιμο και εν τέλει πολιτικά επιθυμητό. Είναι σήμερα παραπάνω από φανερό ότι η ΕΕ ή θα προχωρήσει με άμεσο και δραματικό τρόπο στην κατεύθυνση της βαθύτερης πολιτικής και οικονομικής ενοποίησης ή θα διαλυθεί στα εξ ων συνετέθη έστω κι αν αυτό συμβεί με τη διαδικασία του αργού θανάτου.

Η κρίση στον Ευρωπαϊκό νότο είναι μια ευκαιρία για την Ένωση και ας δούμε γιατί: όταν την πρωτοχρονιά του 2002 το Ευρώ κυκλοφορούσε ως νόμισμα δημιουργούνταν ταυτόχρονα και μια μεγάλη και κοινή νομισματική περιοχή εντός των συνόρων της Ένωσης. Σε αντίθεση με τα όσα υπέθετε η οικονομική θεωρία, το νόμισμα χρησιμοποιήθηκε ως εργαλείο μεγαλύτερης εμβάθυνσης της ίδιας της Ένωσης. Του ανατέθηκε ο ρόλος να συντονίσει, να φέρει κοντύτερα, να μεγαλώσει το ΑΕΠ και άλλα πολλά. Στα χρόνια που πέρασαν έκτοτε όμως οι προσδοκίες αποδείχτηκαν υπερβολικές και η σημερινή κρίση ξαναφέρνει στην επιφάνεια θεμελιώδη ζητήματα μιας κοινής νομισματικής περιοχής (και δη μιας βέλτιστης τέτοιας):

1^ον την ελεύθερη διακίνηση των συντελεστών της οικονομίας όπως το κεφάλαιο και

η εργασία. Ειδικά η κινητικότητα της εργασίας παραμένει σήμερα χαμηλή όχι μόνο ανάμεσα στα Κράτη αλλά και μέσα στα Κράτη. Αλλά γιατί απαιτείται μια τέτοια κινητικότητα; Για να απαντήσει κανείς σε αυτό το ερώτημα οφείλει να σκεφτεί τι από τα δύο επιθυμεί: να παραμείνει άνεργος στην Ήπειρο ή να βρει δουλειά στη Θεσσαλονίκη; Να είναι άνεργος στην Αθήνα ή να βρει δουλειά στο Άμστερνταμ; Προς το παρόν η Ένωση απαντάει ότι αποδέχεται την ανεργία. Διοικητικές στρεβλώσεις, ανυπαρξία ικανών διευρωπαϊκών δικτύων ( σε κάθε τομέα της οικονομίας αλλά και της διοίκησης), το ζήτημα της γλώσσας και οι διαφορετικές κουλτούρες επιβαρύνουν τη λύση του προβλήματος.

2^ον Η αντικατάσταση της δυνατότητας των μελών της νομισματικής ένωσης να

υποτιμούν ή να ανατιμούν τα νομίσματά τους από μια συντονισμένη δημοσιονομική δράση δεν έγινε ποτέ. Σήμερα αν η Ελλάδα χτυπηθεί από σεισμό παρόμοιο με αυτό της Αϊτής, με τις ίδιες καταστροφικές συνέπειες, είναι σίγουρο ότι θα αναζητηθούν και βρεθούν κονδύλια για τη στήριξή της από την Ένωση…Όχι όμως αν ο σεισμός αυτός αφορά σε πιστωτική κρίση και αδυναμία δανεισμού; Πρόκειται για μια τραγελαφική κατάσταση που όμως οφείλεται μάλλον στο

3^ον Τα μέλη της Ένωσης και ειδικά αυτά με κοινό νόμισμα δε φαίνεται να

μοιράζονται κοινές πεποιθήσεις για το είδος της εφαρμοζόμενης πολιτικής. Η Γερμανική κυβέρνηση είδε στο Ευρώ τη συνέχιση του …Μάρκου με άλλα μέσα και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ως μετονομασία της αντίστοιχης Γερμανικής με διεύρυνση του γεωγραφικού χώρου εποπτείας της. Συνεπικουρούμενη από αγκυλώσεις και εμμονές της γραφειοκρατίας στις Βρυξέλλες για το οικονομικό μοντέλο η Ένωση αγνόησε τις ανάγκες του Ευρωπαϊκού νότου και προετοίμαζε αργά μια κρίση που σήμερα γίνεται ορατή: ό,τι είναι υγιές για τη Φραγκφούρτη είναι πολιτική της Ένωσης. Ας θυμηθούμε όμως ότι ακόμα κι αν το σκάνδαλο είναι παγκόσμιων διαστάσεων η Siemens είναι μια Γερμανική εταιρεία…

Υπάρχει άραγε λύση στο σημερινό αδιέξοδο; Μέλλον; Προοπτική;

Υπό την προϋπόθεση ότι η Ένωση θα οδηγηθεί άμεσα στην άρση των παραπάνω η απάντηση είναι θετική. Ό,τιδήποτε άλλο, θέλουμε δε θέλουμε, οδηγεί στο τέλος των ψευδαισθήσεων.